Cybercriminaliteit: een groeiend risico in onze informatiemaatschappij
Cybercriminaliteit is vandaag één van de meest voorkomende vormen van criminaliteit. In deze blogpost leggen we uit wat cybercriminaliteit precies inhoudt, waarom het zo gevaarlijk is, wat de juridische aandachtspunten zijn en hoe ons advocatenkantoor u kan helpen wanneer u slachtoffer wordt.
Wat is cybercriminaliteit?
Cybercriminaliteit is een overkoepelend begrip voor alle misdrijven die gepleegd worden met behulp van een ICT-middel, zoals een computer of GSM. De vormen zijn uiteenlopend: phishing, identiteitsdiefstal, hacking, ransomware, en malware zijn slechts enkele voorbeelden. Kenmerkend voor deze misdrijven is hun complexiteit én hun snel veranderende karakter: daders blijven voortdurend innoveren in hun aanpak.
Het wettelijk kader: de wet inzake Informaticacriminaliteit
België beschikt sinds de Wet van 28 november 2000 inzake informaticacriminaliteit over specifieke wetgeving om cybercriminaliteit te bestrijden.
Deze wet heeft een aantal nieuwe misdrijven in het Strafwetboek ingevoerd:
| Misdrijf | Artikel Strafwetboek | Omschrijving |
| Informaticabedrog | Art. 504quater Sw. | Het met bedrieglijk opzet verwerven van een onrechtmatig economisch voordeel door middel van gegevensmanipulatie. |
| Valsheid in informatica | Art. 210bis Sw. | Het vervalsen van gegevens in een informaticasysteem. |
| Interne en Externe Hacking | Art. 550bis Sw. | Zich ongeoorloofd toegang verschaffen tot een informaticasysteem of zich daarin handhaven. |
| Informaticasabotage | Art. 550ter Sw. | Het beschadigen of verstoren van informaticasystemen of gegevens. |
Daarnaast kunnen klassieke misdrijven zoals oplichting (art. 496 Sw.) en identiteitsfraude (art. 231 Sw.) eveneens een online aspect hebben en onder cybercriminaliteit vallen.
Wat is online oplichting?
Online oplichting of internetfraude omvat alle situaties waarbij u via internet misleid wordt om geld, goederen of informatie af te staan. Veelvoorkomende vormen zijn:
- Valse webshops: producten die nooit geleverd worden of vervalst blijken.
- Oplichting via tweedehandsplatformen: u betaalt maar ontvangt niets – of criminelen kapen uw verkoopaccount.
- Phishing: valse berichten van banken, overheden, koeriersdiensten of webwinkels.
- Betaalfraude: frauduleuze betaalverzoeken, QR-codes of “betaallinks”.
- Romance scams: oplichters die vertrouwen winnen via datingsites en vervolgens geld vragen.
- Beleggingsfraude: nepplatformen die hoge rendementen beloven maar nooit uitbetalen.
- Identiteitsfraude: misbruik van uw gegevens om aankopen of leningen uit uw naam te doen.
Snel en correct handelen is essentieel. Cybercriminelen worden steeds inventiever: waakzaamheid is uw beste bescherming.
Phishing: het meest voorkomende cybermisdrijf
Phishing wordt in België strafrechtelijk vervolgd als informaticabedrog (art. 504quater Sw.).
Dit misdrijf vereist:
- een bedrieglijk opzet;
- het beogen van een onrechtmatig economisch voordeel;
- via manipulatie van gegevens.
De straffen voor informaticabedrog zijn aanzienlijk:
- Gevangenisstraf van 6 maanden tot 5 jaar
- Geldboete van 208 tot 800.000 euro (na vermenigvuldiging met opdeciemen)
- Of één van beide straffen alleen
Ook poging tot informaticabedrog is strafbaar met een gevangenisstraf van 6 maanden tot 3 jaar en een geldboete van 208 tot 40.000 euro.
Wat zijn de juridische aandachtspunten voor slachtoffers?
In de praktijk zien wij dat slachtoffers vaak dezelfde fouten maken:
1. Bewijsmateriaal wordt niet optimaal bewaard
Slachtoffers verwijderen berichten, sluiten accounts of schakelen toestellen uit. Dit bemoeilijkt de opsporing en kan schadevergoeding verhinderen.
Bewaar altijd: screenshots, chatgesprekken, betalingsbewijzen, bestelbonnen, e-mails en URL’s van frauduleuze websites.
2. Laattijdige aangifte van oplichting bij politie of bank
Hoe sneller u melding maakt, hoe groter de kans dat transacties worden geblokkeerd of onderzoeken tijdig kunnen worden opgestart.
Direct actie ondernemen:
- Bel onmiddellijk Card Stop (070 344 344) bij bankkaartfraude
- Neem contact op met uw bank
- Doe aangifte bij de politie
- Meld de fraude bij SafeOnWeb (verdacht@safeonweb.be)
3. Onwetendheid over rechten als slachtoffer
Veel slachtoffers weten niet dat zij:
- Een klacht kunnen neerleggen bij de politie, het parket of bij de onderzoeksrechter via een klacht met burgerlijke partijstelling.
- Recht hebben op juridische bijstand.
- In bepaalde gevallen aanspraak kunnen maken op terugbetaling en schadevergoeding.
- Platformen kunnen verplichten frauduleuze accounts te verwijderen.
Burgerlijke partijstelling is bijzonder belangrijk: hierdoor krijgt u als slachtoffer een actieve rol in het strafonderzoek en kunt u rechtstreeks schadevergoeding vorderen van de dader
4. Misbruik van identiteitsgegevens niet tijdig melden
Wanneer uw identiteitsgegevens werden gestolen, moet u vaak:
- uw bank en Card Stop informeren
- uw itsme®- of eID-instellingen aanpassen
- de Centrale voor Kredieten aan Particulieren (CKP) van de Nationale Bank verwittigen bij risico op frauduleuze leningen
- de Gegevensbeschermingsautoriteit contacteren
- aangifte doen bij de politie
Te laat reageren kan uw situatie aanzienlijk verergeren.
5. Onvoldoende kennis over herstel van digitale veiligheid
Wachtwoorden wijzigen, accounts beveiligen, frauduleuze contracten betwisten – veel slachtoffers weten niet waar te beginnen. Een gespecialiseerd advocaat kan u hierbij begeleiden.
Hoe ons advocatenkantoor u kan helpen
De 3 Advocaten biedt hulp zowel vóór als nadat u slachtoffer bent geworden van internetoplichting.
1. Preventie
Wij helpen u bij:
- advies over veilige online praktijken
- ondersteuning bij het melden van verdachte situaties
- begeleiding bij het correct bewaren van bewijsmateriaal
- advies rond bescherming van identiteitsgegevens
2. Repressie: wanneer u al bent opgelicht
Ons kantoor kan:
- u adequaat begeleiden bij aangifte en klachtneerlegging, inclusief klacht met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter
- de nodige meldingen voorbereiden en contact opnemen met uw bank, verzekeraar, betalingssysteem of platform
- platforms verzoeken frauduleuze accounts, gegevens of beelden te verwijderen;
- u correct adviseren over uw recht op schadevergoeding op basis van de toepasselijke strafbepalingen (art. 496, 504quater, 550bis en 550ter Sw.)
- uw rechten verdedigen in eventuele gerechtelijke procedures en de dader strafrechtelijk laten vervolgen
3. Juridische opvolging bij financiële of identiteitsfraude
Wij zorgen ervoor dat:
- frauduleuze leningen of contracten worden beëindigd
- misbruik van uw gegevens wordt gestopt
- bevoegde instellingen tijdig worden verwittigd
- u correct geïnformeerd wordt over uw rechten en eventuele vervolgstappen
Bent u slachtoffer van oplichting via internet?
Wacht niet af. Neem vandaag nog contact met ons op voor deskundig juridisch advies en een efficiënte ondersteuning op maat.
📞 055/30.13.33
✉️ info@de3advocaten.be
